Blogs voor IemandZoalsIk 2016

Hieronder de Blogs die ik heb geschreven voor de Blog-website IemandZoalsIk van Spierziekten Nederland  in 2016


Epiloog

Af en toe staat er een koppeltje Jehova’s Getuigen voor mijn deur met het verzoek mijn ziel te mogen redden. Ik reageer dan altijd met het grapje: “Nee, dank u wel. Ik ben goddank atheïst”. Ze kunnen er nooit om lachen. Een volhardende Getuige informeerde de laatste keer vervolgens nog wel of mijn ongeloof misschien het gevolg was van mijn handicap. Nee, kon ik haar gerust stellen, mijn twijfel stamt al uit mijn kleuterjaren toen ik ontdekte dat Sinterklaas en de Kerstman niet echt bestonden. De bijbelverhalen over sprekende engelen en het lopen over water nam ik daarna ook maar met een grote korrel zout. 
Epicurus
Mijn ongeloof nam nog vastere vormen aan nadat een leraar op mijn middelbare school me eens, geïrriteerd, uitmaakte voor epicurist. Hij bedoelde, zag ik in een woordenboek, zoiets als: levensgenieter, genotzoeker, flierefluiter. Een goede stimulans om eens na te gaan of Epicurus (een Griekse filosoof die een paar eeuwen voor onze jaartelling leefde) zoiets nu werkelijk had gepropageerd. Dat was niet echt het geval. Epicurus vond dat je moest streven naar geluk door fysieke pijn en mentaal lijden te vermijden. En dat je dat juist moest proberen te doen door sober te leven en vriendschappen te onderhouden, niet door fysieke uitspattingen en platte genoegens. Ik werd dus een fan. Vooral toen ik las dat hij ook een materialist was. En ook dat weer niet in de platte, hedendaagse betekenis. Epi meende dat alles een band, een relatie met materie moest hebben. Het bestaan van onstoffelijke dingen, zoals bijvoorbeeld een ziel zonder lichaam, was volgens hem ongeloofwaardig. En dat vond hij een buitengewoon positief idee. Het besef dat je daarboven niet met straffen voor je tekortkomingen hier beneden kan worden geconfronteerd, zou volgens Epi sterk kunnen bijdragen aan je levensgeluk.
Tja, daar kun je natuurlijk ook heel anders over denken en heel veel mensen doen dat dan ook. Ze geloven wel dat hun ziel zal doorleven na hun afscheid van dit ondermaanse en vinden dat een troostrijke gedachte. Ik niet, ik ben ook in dit opzicht epicurist. Heb ik mogelijkerwijs aan die middelbare school leraar te danken. Of te wijten.
Maar ik wil natuurlijk mijn mening niet aan u opdringen. Epi loog of Epi sprak de waarheid. U mag kiezen.




Een halleluja-stemming

Hebt u ook de afgelopen maand de kwestie in de politiek gevolgd over de ratificatie van het VN-verdrag voor de rechten van mensen met een handicap? Het PvdA kamerlid Otwin van Dijk was de grote animator om dit verdrag in Nederland geratificeerd (bekrachtigd) te krijgen. Als één van de laatste beschaafde landen, dat wel. Hulde en dank aan Otwin.
In allerlei praat- en nieuwsprogramma’s verschenen Otwin en vele anderen om  hun tevredenheid over het bereikte resultaat te uiten. Ik zag (uiteraard) onze nationale rolstoeler Marc de Hond, Jan Troost, de vroegere voorzitter van de Gehandicaptenraad (nu Ieder(in)) en mensen van de actiegroepen Wij Staan Op en Ongehinderd. Iedereen in een halleluja-stemming.  De term “historische dag” viel veelvuldig.
Nu wil ik die stemming niet meteen bederven, zoals gezegd ben ik ook blij en tevreden dat dit belangrijke onderwerp nog eens in de publieke aandacht komt, maar werkelijke, merkbare verbeteringen in de praktijk zijn nog ver weg. Er was helaas geen eenstemmigheid over een voortvarende loyale uitvoering van het VN-verdrag. Uiteraard lag de VVD dwars, zij voorzien hoge kosten voor hun achterban. Een slap compromis was daarom het gevolg. Er moet nog een AMVB (algemene maatregel van bestuur) komen waarin komt te staan wat “redelijk” is bij de eisen voor toegankelijkheid. Dat voorspelt niet veel goeds. Ik voorzie dat de VVD blijft traineren en dat deze AMVB niet meer door het huidige kabinet zal worden ingevoerd. En van het volgende (VVD/CDA/D66) kabinet is nog minder te verwachten. Het kan allemaal nog jaren duren voordat er enig effect merkbaar zal zijn.
Maar mocht er al, tegen mijn pessimistische verwachtingen in, over een jaartje een mooi stuk liggen met een goede beschrijving van de verplichtingen wat betreft toegankelijkheid en andere rechten van mensen met een handicap, dan zijn we er nog lang niet. Want de hele zaak staat of valt met het handhaven van die toekomstige regels. Als er geen instituut wordt aangewezen dat opdracht krijgt en verantwoordelijk wordt voor de handhaving zit een snelle verbetering er niet in.
Want het is merkwaardig dat niemand zich schijnt te realiseren dat er al sinds januari 2006 een adequate wetgeving bestaat die discriminatie van mensen met een handicap verbiedt en het doel heeft om gehandicapten te laten participeren in het sociaal-economische verkeer. De rechter moet uitmaken of er sprake is van discriminatie vanwege het ontbreken van voorzieningen en of het treffen van zo’n voorziening  ‘in redelijkheid’ verwacht mag worden en niet ‘onevenredig belastend’ is. Maar een overtreding is een misdrijf en kan worden bestraft met een gevangenisstraf van maximaal 2 jaar of een geldboete.
Zoveel nieuws zal de nieuwe regeling dus niet opleveren behalve dat nu beter van te voren wordt vastgelegd wat redelijk is en wat niet. Maar we hebben nooit iets gemerkt van de werkzaamheid van de wetgeving uit 2006 omdat er geen enkele handhaving op volgde en we kunnen daarom ook heel weinig verwachten van de nieuwe wetgeving als deze niet gepaard gaat met een actieve controle. Vertrouwen op rechtszaken tussen gediscrimineerde gehandicapte individuen en dwarsliggende bedrijven is naïef. En van veel activiteit op dit gebied van onze vertegenwoordigende organisaties, bijvoorbeeld Ieder(in), hebben we bijzonder weinig gemerkt.
De lakmoesproef van de nieuwe wetgeving is wat mij betreft een mogelijk snelle aanpassing van de besluitvorming wat betreft de toegankelijkheid van treinen en perrons. Zoals het er nu bij staat hoeft dit pas in 2045(!) gerealiseerd te zijn. Als daar nu niet snel verandering in komt, verlies ik mijn toch al bescheiden vertrouwen in deze nieuwe wetten en maatregelen.
Sorry daarom dat ik me niet in het hallelujakoor meng. Ik ben nu eenmaal belijdend lid van de “eerst-zien-dan-geloven” sekte.




Fantoomdroom

U kent mogelijk wel het begrip fantoompijn. Bijna alle mensen die een ledemaat zijn kwijtgeraakt, voelen dat ledemaat nog wel. Zo’n tachtig procent ervaart ook nog echt pijn in het missende lichaamsdeel. Soms ondragelijk. Een effectieve behandeling is er niet, simpelweg omdat onderzoekers nog niet goed weten hoe fantoompijn ontstaat. Het enige wat men kan doen is pijnstillers nemen. Merkwaardig zo’n fenomeen en afschuwelijk als je er mee te maken hebt. Stel je voor: niet alleen een lichaamsdeel moeten missen, maar daar dan ook nog eens pijn van ondervinden.
De meesten van onze patiëntengroep zullen niet te maken hebben met amputaties. Niet meer dan gemiddeld, denk ik. Misschien vergis ik me en is er een diagnose waarbij dit speelt, maar die ken ik niet.
Wij missen dan weliswaar geen lichaamsdelen, maar wel functionaliteiten van die lichaamsdelen. Is er ook een soortgelijk verschijnsel als fantoompijn na het kwijtraken van die functies? Fantoomfunctionaliteit? Bijvoorbeeld dat je zou vergeten dat je iets niet meer kunt en dat dan nog zonder goed na te denken wilt gaan doen en vervolgens ruw met de feiten wordt geconfronteerd en hard op je snufferd gaat?
Dat valt wel mee denk ik. Meestal gaat het proces van aftakeling bij ons vrij geleidelijk. We hebben ruim de tijd om aan onze afnemende vermogens te wennen en kunnen daarom vrijwel altijd goed inschatten wat we nog wel of niet kunnen. Of ik wel of niet weer uit een stoel of bank of van een toilet kan opstaan, ik vergis me daar bijna nooit meer in. Maar daar zijn natuurlijk wel een paar genante voorvallen aan vooraf gegaan. De ergste situaties die je in dit opzicht kunnen overkomen zijn panieksituaties. Ik herinner me nog levendig een voorval dat me is bijgebleven als het meest karakteristiek voor het gevoel van tekortschieten, van falen dat je overkomt als je langzaam steeds minder goed gaat functioneren. Mijn pakweg driejarig zoontje liep een paar meter voor me uit een roltrap op, plotseling zag hij me niet meer, begon te huilen, maar ik kon hem niet meer bereiken. Ik kon niets anders doen dan hem te volgen zonder hem te kunnen inhalen en zien dat hij boven werd opgevangen door een toeschietende mevrouw. Een ellendige en vernederende ervaring. Traumatisch bijna. Niet voor hem (hoop ik) maar voor mij.
Maar goed, die dingen wennen. Je leert je aan te passen en je omgeving leert zich aan jou aan te passen. Fantoomfunctionaliteit is niet echt een probleem, denk ik, als onze fysieke vermogens geleidelijk verminderen. Of dat anders is als zoiets plotseling gebeurt kan ik niet goed beoordelen.
Toch is er nog wel één gebied waarbij onze vergane krachten zich soms manifesteren: onze dromen. Ik weet niet hoe dat bij u is, maar ik kan in mijn dromen nog van alles: rennen, zwemmen, iemand op zijn bek slaan. Soms is dat vervelend, als het een typische uitzichtloze droomsituatie is, maar toch vaak ook aangenaam. Alsof je je in je droom al realiseert dat zoiets alleen maar nu kan en later niet meer. Hoe teleurstellend is dan weer het wakker worden in het besef dat het weer afgelopen is met rennen en zwemmen. Een echte fantoomdroom.




Een sterk gekruid verhaal
  
Hoe ik over homeopathie denk heeft u al kunnen lezen in mijn allereerste blog voor IemandZoalsIk: “Mumbo Jumbo”. Het is een ultieme vorm van kwakzalverij. Een homeopathisch middel werkt niet beter dan een placebo. Geen wonder, want een homeopathisch medicijn bevat, omdat het bijna oneindig verdund is, geen enkel molecuul meer van de zogenaamde “werkzame” stof. Toch zijn er heel veel mensen die zweren bij homeopathische middeltjes. Ze hebben er veel baat bij, beweren ze. Als je dan vraagt welk middel ze gebruiken, blijkt dat in de meeste gevallen geen homeopathisch middel te zijn, maar een drankje, pilletje of smeerseltje op basis van kruiden. En dat is heel wat anders. Bij kruidengeneesmiddelen is er in tegenstelling tot homeopathische middelen wel een aanmerkelijke hoeveelheid werkzame stof in het middel aanwezig. Kijk nog maar eens verder op Wikipedia als u wat meer wilt weten over het verschil tussen homeopathie en kruidengeneeskunde.
De verwarring is ook wel begrijpelijk. Fabrikanten van kruidengeneesmiddelen plakken graag het etiket “homeopathisch”op hun product. Dat komt omdat men homeopathische middelen wel als een geneesmiddel met een medische claim mag verkopen en kruidengeneesmiddelen niet. Althans niet zonder meer, zonder dat ze als zodanig zijn geregistreerd. Een andere methode om kruidenmiddelen aan de man te brengen is om ze “voedingssupplementen” te noemen.  De wetgeving voor voedingssupplementen is zeer ondoorzichtig. Wat in Nederland wordt verkocht als een voedingssupplement heet in het buitenland vaak een geneesmiddel.
Goed, zult u nu misschien zeggen. Dan gebruik ik iets met een ietwat verkeerde aanduiding. Als het maar werkt. Als ik er maar baat bij heb. En veel planten, veel kruiden hebben een aantoonbare geneeskrachtige werking. Heel veel reguliere medicijnen hebben een plantaardige oorsprong. Denk maar eens aan aspirine (uit wilgenbast) of morfine (uit papaver). En vele andere. Dus plantaardige medicijnen kunnen effectief zijn. Wel met de nadruk op kunnen. Want zolang daar geen goed onderzoek naar is gedaan is dat natuurlijk nog maar de vraag. In Nederland is er maar een zeer beperkt aantal kruidengeneesmiddelen als zodanig geregistreerd. Maar dan nog is van deze geregistreerde en dus toegelaten middelen de effectiviteit niet aangetoond, alleen maar de kwaliteit (qua samenstelling) en de veiligheid. De rest van alle kruidenmiddelen wordt verkocht als homeopathisch middel of als voedingssupplement.
Goed, zult u misschien weer zeggen. Misschien is een effectieve werking niet helemaal gegarandeerd, maar dat is ook niet zo bij gewone, reguliere geneesmiddelen. En plantaardige middelen zijn dan tenminste onschadelijk. Veilig te gebruiken zonder bijwerkingen.
Was het maar waar. Een groot aantal kruidenpreparaten is ronduit gevaarlijk. Veel middelen bevatten bijvoorbeeld pyrrolizidine alkaloïden, oftewel  PA’s.  Die kunnen zeker leverbeschadigingen en waarschijnlijk ook kanker veroorzaken. En PA’s accumuleren in het lichaam. Ze zitten in veelgebruikte kruiden als smeerwortel. jacobskruid, hoefblad, heliotroop. Kalmoeskruid en pijpbloemen zijn kankerverwekkend. Absintalsem en boerenwormkruid veroorzaken stuipen en delirium. En dan heb je nog veel planten die allergische reacties kunnen veroorzaken, bijvoorbeeld kamille en wolverlei. Maar dat merkt u dan vanzelf wel.
Zelfs op het oog zoiets onschuldigs als groene thee is niet zonder risico. Smeerwortel (PA’s) is daarvan een populair bestanddeel. Bedenkelijk. En thee van passiebloem kan van gewone passiebloem (die een licht kalmerende werking heeft) zijn gemaakt, maar evengoed van de tuinpassiebloem die giftige glycosiden bevat.
Over de traditionele Chinese en zogenaamde Ayurvedische (traditionele Indiase) producten kunnen we kort zijn. Mijd ze als de pest. Levensgevaarlijk. Grote kans op lever- en nierbeschadigingen, kankerverwekkende bestanddelen, vergiftiging door zware metalen, arseen of aconitine. En zelfs als een bepaald middel op veiligheid zou zijn getest, dan kan nog een product met dezelfde naam de volgende keer een totaal andere samenstelling hebben. Daar zit men niet mee daarginds.
Nog puf voor nog meer griezelverhalen? Klik dan hier.
En wilt u zich nog verder in deze materie en de wetten en regelingen daarbij verdiepen: klik dan hier of hier.  
Volgende keer hopelijk wat optimistischer en positiever. Het moest er even uit.
Maar als u intussen even wilt (glim)lachen: klik hier.




Gideon


Als de leden van Spierziekten Nederland een normale afspiegeling van de Nederlandse bevolking vormen zijn er van de pakweg 9000 leden ongeveer 1500 gelovig. Godsdienstig zo u wilt. De meeste leden plaatsen zichzelf in dit opzicht ergens tussen gelovig en ongelovig in. 2800 zijn twijfelaar (ze betwijfelen of er een persoonlijke God bestaat die zich met mensen en de wereld bemoeit) en 2400 zijn “ietsist” (ze denken wel dat er “iets” is, maar weten niet precies “wat”). Ongeveer 2300 leden van onze vereniging zijn ongelovig, humanist, atheïst of hoe u het ook wilt noemen. Ik behoor tot die groep.
De gelovige leden vormen dus een minderheid. Toch is het erg vreemd dat godsdienst, of liever de relatie tussen je geloof en het omgaan met je ziekte totaal geen onderwerp lijkt te zijn binnen onze vereniging. We bespreken van alles: de invloed van je ziekte op de relaties binnen het gezin, omgaan met hulpmiddelen, diëten, fysiotherapie, werk, sport, hobby’s, reizen, seksualiteit, etc. Van alles. Maar de worsteling die velen hebben met de spanning tussen hun geloof en hun ziekte is, voor zover ik weet, nog  nooit ergens aan de orde gekomen. En ik loop toch al heel wat jaren mee binnen onze club.
Waarom organiseert deze groep binnen onze vereniging geen gespreksgroepen? Geen behoefte? Schroom? En zou je dit soort groepen zo homogeen mogelijk moeten maken (protestant bij protestant; katholiek bij katholiek; etc.) of is men juist gebaat bij bredere samenstellingen?
Ach, zult u misschien zeggen, deze groep kan toch wel terecht met hun vragen, met hun problemen bij hun eigen geestelijke voorlieden: dominee, imam of meneer pastoor. Ik vraag me dat toch sterk af. Niet alleen is het individuele contact binnen de meeste religieuze organisaties tegenwoordig tamelijk minimaal, de problematiek is toch ook vrij specifiek. Misschien te specifiek voor veel geestelijke begeleiders. Afgezien nog van het feit dat zij de zaken toch vaak vrij eenzijdig en dogmatisch zullen benaderen. Een gesprek met lotgenoten zou, denk ik, erg positief kunnen werken.

Waar bemoei ik me, als overtuigd atheïst, eigenlijk mee? Soms zie je dingen als buitenstaander helderder. En juist omdat ik zelf niet worstel met problemen als: “waarom ik?” of “is het een straf of een beproeving?” of “hoe kan een liefdevolle God mijn kind dit aandoen?”  gaat het me zeer aan het hart als ik zie dat dit soort vragen de gedachtenwereld van sommigen kan beheersen.
Maar u heeft gelijk, ik mag me eigenlijk nergens mee bemoeien. Doe ik ook niet. Wil ik ook niet. Maar ik mag toch af en toe wel een vraag opwerpen? Een kwestie aan de orde stellen? Me ergens over verbazen?
Dus nogmaals: waarom zijn er binnen onze vereniging geen gespreksgroepen over de relatie tussen godsdienst en het omgaan met je ziekte? Kom op mensen, vorm een Gideonsbende. U heeft maar 300 van de 1500 nodig.




Onzin, lariekoek en flauwekul


Iedereen heeft zo zijn fouten, zijn tekortkomingen. Het helpt als je je er een beetje van bewust bent, maar dat lost de zaak niet op. Eén van mijn vele karakterologische tekortkomingen is dat ik heel weinig geduld kan opbrengen voor standpunten, voor argumenten die ik als flauwekul beschouw. Hoe intelligent, hoe ontwikkeld en erudiet iemand ook is die zo’n standpunt inneemt, die zulke argumenten verkondigt, ik sla meteen dicht als ik iets als flauwekul kwalificeer. Ik erger me, draai me om en ga verder. Heel slecht van me, ik weet het.


Er zijn, volgens mijn hoogst persoonlijke rubricering, drie gebieden waarin ongegronde verzinsels een grote rol spelen: (1) geloof in bovennatuurlijke, metafysische, paranormale, esoterische, occulte verschijnselen; (2) de gezondheidszorg (kwakzalverij) en (3) voeding, voedsel, eten en diëten.
Als iemand over astrologie beweert dat er toch echt wel “iets inzit” of door meditatie contact probeert te krijgen met zijn voorouders of met kaarten leggen de toekomst gaat voorspellen, ik heb werkelijk geen enkel geduld en tolerantie voor dat soort nonsens.
Als iemand denkt dat een magnetisch armbandje haar beschermt tegen reumatiek of zweert bij acupunctuur of zich versiert met geneeskrachtige kristallen of een magnetiseur bezoekt of Lourdes-water drinkt als middel tegen dementie, ik keer me af in weerzin.
Maar waarschijnlijk worden nergens zoveel totaal ongefundeerde beweringen gedaan als op het gebied van voeding en voedsel, eten en diëten. Atkins, Montignac, Sonja Bakker, voedselzandloper, ketogeen, glutenvrij, macrobiotisch, vegetarisch, veganistisch, rauwkost, paleodieet, de lijst is eindeloos en vaak tegenstrijdig. Ik ben altijd zeer sceptisch. En dan is het natuurlijk prachtig als je iemand ontdekt die je wantrouwen ondersteunt en deze krachtig van argumenten en bewijzen voorziet. Zo iemand is Martijn Katan. Deze ex-hoogleraar in de voedingsleer heeft een schitterend boek geschreven “Voedingsmythes: Over valse hoop en nodeloze vrees”. Uit het boek blijkt dat het aantal fabels en kletsverhalen op het gebied van voedsel nog veel groter is dan je al dacht. Tientallen. Katan bespreekt  er zeventig. 


Voorbeelden: “Je wordt niet dik van vet maar van koolhydraten”. “Kruiden zijn veiliger om af te vallen dan pillen”. “Een beetje dik is juist gezond”. Kletspraat.
“Fructose in suiker is giftig en verslavend”. “Aspartaam is schadelijk en gevaarlijk”. “Chocola kan jeugdpuistjes veroorzaken”. Lariekoek.
“Biologische melk en kaas zijn gezonder dan gewone melk en kaas”. “Migraine kan komen door stoffen in kaas, wijn of chocola”. “Kokosolie is gezond”. Quatsch.
“In vlees zitten hormonen waar je kanker van kunt krijgen”. “E-nummers zijn ongezond”.”Glutamaat kan allerlei ziektes veroorzaken”. Gezwets.
“Niets is zo belangrijk als groenten”. “De voedingswaarde van voedsel gaat bij het koken achteruit”. “Voor ijzer moet je spinazie eten”. Apekool.
“Vitamine C vergroot de weerstand”. “Antioxidanten kunnen kanker en hart- en vaatziekten voorkomen”. “Visolie is goed voor het hart”. Gebeuzel.
“Biologisch voedsel is beter”. “Magnetronstraling breekt vitamines af”.  “Chemisch eten is slecht”. “Genetisch gemodificeerd voedsel kan schadelijk zijn”. Flauwekul.
“Je moet minstens acht glazen water per dag drinken”. “Thee helpt tegen stress”. “Rode wijn is goed voor het hart”. Gezwam.



Er deugt dus weinig aan alle voedsel- en voedingsonderzoeken volgens Katan en de logische conclusie is dan natuurlijk dat er ook weinig deugt aan de meeste voedingsdeskundigen. Is het niet net als bij de bewoner van Kreta die eeuwen geleden al zei dat alle bewoners van Kreta leugenaars waren? Oftewel beweert nu niet een voedingsexpert dat alle voedingsexperts niet deugen?
Laten we niet al te wantrouwig worden. Katan onderbouwt zijn meningen steeds voorbeeldig. Misschien scoort hij geen honderd procent, maar dan toch wel dik boven de negentig.



Kortom: lees dat boek. Leen of koop het. Het zullen de best bestede twee tientjes zijn die u dit jaar uitgeeft.
Lees verder: een interview van Jan Marijnissen met Katan en een bespreking van het boek in de NRC.




T-shirt

Wist u dat mannen en vrouwen op een heel verschillende manier hun truitje of t-shirt uittrekken? Mannen trekken die vanuit hun schouders over hun hoofd en vrouwen doen dat met gekruiste armen vanuit de onderste rand aan de voorkant. Of er ook een soortgelijk verschil zit bij het aantrekken van een truitje of t-shirt: daar heb ik eerlijk gezegd nooit zo op gelet. Als man ben je natuurlijk toch meer gefocust op het uitkleedproces dan op het aankleedproces. Stripteasen is wel ooit uitgevonden maar van dressteasen heb ik nog nooit gehoord.  Maar ik denk wel dat ze ook dat op verschillende manieren doen.
Hoeveel manieren zijn er eigenlijk om een t-shirt aan te trekken? Met die kwestie werd ik geconfronteerd toen ik pas erg veel last kreeg van mijn linkerschouder. Eerst pijnlijk en daarna stijf en weinig mobiel. Een typische Pompe-klacht naar het schijnt. Iets te maken met de afwijkende stand van je schouderbladen. Ik kon plotseling niet meer op de normale manier mijn t-shirt aankrijgen na de ochtenddouche. Dat is dus (1) eerst de armen door de armsgaten en dan je hoofd door het hoofdgat. Probleem, je wilt toch liever zo weinig mogelijk afhankelijk zijn van je overigens lieve en behulpzame mantelzorgster. Wat zijn de alternatieven? Met moeite kreeg ik wel eerst mijn hoofd door het hoofdgat, nu de armen nog, één voor één. Makkelijker gezegd dan gedaan. Met geen mogelijkheid kreeg ik het shirt over mijn linkerschouder, dus deze methode (2) had ook zijn beperkingen. Maar hindernissen zijn er om te worden overwonnen. Na een paar vergeefse pogingen kreeg ik een ingeving: met een grijpstok (waarmee ik dingen van de vloer kan oprapen) wist ik het shirt over mijn linkerschouder te wurmen. Met wat gewrik en gewriemel volgde de rechterarm. Ik gebruik nu –de schouder is ietsje beter- een derde variant (3): ik steek wel eerst de armen door de armsgaten en trek dan langzaam de onderrand van het shirt over mijn hoofd totdat dat dat bij het hoofdgat is aanbeland. Ook de grijpstok heb ik inmiddels niet meer nodig.
Misschien moet ik binnenkort maar weer ouderwetse hemden zonder mouwen gaan gebruiken. Zal wel even wennen zijn na meer dan veertig jaar t-shirts. Het zal dan wel een hele stapel poetsdoeken opleveren.
Sorry voor dit saaie verhaal. Het is bedoeld als illustratie, als voorbeeld van de obstakels die je voortdurend tegenkomt als je fysieke vermogens langzaam afnemen. Steeds maar weer aanpassen. Andere stoelen, andere rolstoel, rollator etc. Kortom een steeds frequenter gebruik van allerlei hulpmiddelen die gelukkig in overvloed worden aangeboden. Als voorbeeld: ik heb mijn toiletverhoger moeten vervangen door eentje met armsteunen.
Het is een buitengewoon vervelend proces, je langzaam afnemende capaciteiten. Je weet immers niet hoe snel dat verder in de toekomst zal verlopen en wanneer en hoe je echt helemaal afhankelijk zult worden van hulpkrachten. Afhankelijk worden is mogelijk nog wel erger dan je handicap zelf. Voor je gevoel althans. Je kunt niet anders doen dan maar met frisse energie tegen de stroom in te zwemmen. Nieuwe, aangepaste fysio-oefeningen. Nadenken over de dingen op een andere manier te doen. Nieuwe hulpmiddelen. Het lijkt wel dagwerk.
Maar toch, dit is geen klaagverhaal. Ik tel mijn zegeningen. Kijk om je heen, bijvoorbeeld op de spierziektendag en je bent dankbaar voor de mogelijkheden die jij nog wel maar sommige medepatiënten niet meer hebben. Ik ben bijvoorbeeld gelukkig nog steeds zelfstandig mobiel met mijn e-fix en achterkleplift. Je zult maar afhankelijk zijn van regiotaxi en Valys. Ik moet er niet aan denken. Maar het kan zo maar eens realiteit worden.
Geen klaagverhaal dus, maar wel een poging om de realiteit onder ogen te zien. Soms heeft dat geen zin, soms wel. Als je zwaar moet nadenken hoe je een t-shirt moet aantrekken bijvoorbeeld. 




Artsenij

Ik heb altijd erg veel geluk gehad met de artsen waarmee ik te maken heb gehad. Ik heb al meer dan dertig jaar dezelfde huisarts: kundig, vriendelijk en altijd beschikbaar (tenzij ze zelf ziek of met vakantie is of een vrije dag heeft). En ook de specialisten in het Erasmus MC die ik zie in verband met mijn spierziekte zijn zonder uitzondering competent, communicatief en hardwerkend. Ik herken me dan ook totaal niet in de negatieve verhalen die je soms van andere patiënten hoort: misdiagnoses, lompheid, laksheid etc.
Eigenlijk heb ik maar ooit één negatieve ervaring gehad met een arts. Ik moest een dagen durend onderzoek ondergaan onder zeer vervelende omstandigheden. Ik had er schoon genoeg van en zei tegen de arts dat ik toch echt voor het weekend weer naar huis wilde. Zijn geïrriteerde reactie was:“Dat heeft wel eens eerder een patiënt tegen me gezegd. En die ging ook. Maar wel tussen zes planken”. Zo iemand moet worden omgeschoold tot patholoog-anatoom.
Maar goed, dat was een grote uitzondering. Toch heb ik, vreemd genoeg, ondanks mijn goede ervaringen en mijn bewondering voor de grote progressie binnen de medische wetenschappen, geen hoge pet op van de beroepsgroep als geheel.
Een poosje geleden was ik eens bij een conferentie met voornamelijk medici. Ontnuchterend, niet alleen wat betreft het niveau van de discussies, maar vooral vanwege de soms ronduit excentrieke afwijkende meningen. Komt ook voor binnen andere maatschappelijke sectoren. Een bizarre theoloog, een zonderlinge politicus, een buitenissige journalist kun je meestal schouderophalend negeren. Maar je zult maar worden doorverwezen naar een specialist die een geheel eigen kijk op therapeutische mogelijkheden heeft ontwikkeld. En zulke specialisten zijn er. Meer dan me lief is. Een behoorlijk percentage artsen is simpelweg mentaal nog niet klaar voor de wetenschappelijke aanpak van hun beroepsuitoefening. Keihard volhouden dat dat één methode is, gelijkwaardig aan andere ook waardevolle manieren. Of erger nog, ontkennen dat een wetenschappelijke aanpak binnen de geneeskunde tot de beste resultaten leidt.
Hoe zou het toch komen dat sommige reguliere artsen behoefte hebben om magische geneeskunde te praktiseren? Waarom verlagen gediplomeerde artsen zich tot gesjoemel? Waarom houden ze zich bezig met allerlei totaal onbewezen fantasietherapieën? Het zijn er teveel om op te noemen. Van reflexologie tot aromatherapie, van iriscopie tot oorkaarsentherapie, van reiki tot regressietherapie. Waarom zijn er altijd wel reguliere artsen te vinden die het nog niet zo’n gek idee vinden?
Het korte antwoord is natuurlijk: waar een vraag is, ontstaat ook een aanbod. IJzeren economische wet: een gat in de markt zal altijd worden gevuld. Of misschien ook speelt frustratie een rol, een langzaam ontstane weerzin tegen de beroepsomgeving. Misschien hebben ze alle nieuwe ontwikkelingen niet bij kunnen houden en gaan ze uit recalcitrantie in de achteruitversnelling. De status van een arts is aan afkalving onderhevig. Een behoorlijk deel van onze medici zou graag terug willen naar vroeger, naar geneeskunst in plaats van geneeskunde.
Ik denk ook dat een groot deel van de gediplomeerde artsen een soort “burgemeester in oorlogstijd” excuus hanteert. Zo van “ ze kunnen beter bij mij komen dan bij een echte charlatan. Ik kan in noodgevallen tenminste nog zorgen dat ze in de reguliere zorg terecht komen”. Zit iets in.
Maar, heb ik de indruk, er is ook een behoorlijk percentage van deze artsen dat in hun eigen placebo-therapieën gelooft. Wat is erger, een oplichter of een dwaas? In dit geval duidelijk een dwaas.
Toch kan ook de burgemeester-in-oorlogstijd-houding bloedgevaarlijk zijn. Een Belgische journalist benaderde pas geleden acht homeopathische artsen met het verzoek om homeopathische malariapillen te verstrekken. Drie weigerden, ze zeiden dat zulke pillen niet bestonden. Chapeau!
Vijf verstrekten de pillen. Vier van de vijf waren reguliere, academisch geschoolde artsen. Misdadig! Hun pillen zijn totaal onwerkzaam en als je malaria oploopt kun je er aan dood gaan. Maar ook als je het overleeft heb je grote kans op ernstige ziekteverschijnselen.
Toch ligt, zoals gezegd, de kern van het probleem niet bij de aanbieders: als er geen vraag zou zijn, zou er ook het aanbod zinloos zijn. Zonder drugsgebruikers geen drugshandelaren; zonder gokverslaafden geen casino’s; zonder wanhopige, kwetsbare, goedgelovige patiënten geen kwakzalverij.
Laten we daarom maar onze vrienden en kennissen die wel wat zien in allerlei buitenissige kuren, voorzichtig, vriendelijk, diplomatiek proberen bij te sturen richting wetenschappelijk onderbouwde therapieën. Mij lukt dat nooit, ik ben daarvoor veel te ondiplomatiek, te direct. Zeg maar gerust te lomp. Sorry.




Shoppen

Eén van de dingen die ik nog steeds kan bijdragen aan onze tweepersoonshuishouding is winkelen. De boodschappen doen. Wat ik met veel plezier doe. Behalve bij het Kruidvat waar ze overal de middenpaden volplempen, wat buitengewoon onhandig is voor een rolstoelgebruiker. Winkels met een forse drempel worden uiteraard ook geboycot. De zaterdagse Utrechtse markt kan ook op mijn frequente bezoek rekenen. De kaas, de vis en groenten worden daar nog altijd veel minder duur betaald dan in de supermarkt. En er zijn terrasjes in de buurt.
Dat ik met plezier boodschappen doe komt misschien ook wel omdat we thuis een winkel hadden. Ik heb daar nog altijd wat tics aan over gehouden. Zo heb ik bijvoorbeeld nog steeds de reflex om een vallende fles of glas met mijn voet op te vangen. In de meeste gevallen scheelt dat scherven. Overgehouden van vele uren statiegeldflessen sorteren. Ook kijk ik altijd automatisch of een grotere verpakking wel relatief goedkoper is dan een kleine. Meestal scheelt dat iets, maar niet veel. En soms is een grote verpakking zelfs duurder. Laatst zag ik dat een 3-liter fles zonnebloemolie meer dan drie keer zo duur was dan een 1-liter fles van hetzelfde merk. En zoiets zie je vaker. Men rekent er gewoon op dat de klant er van uitgaat dat een grote verpakking voordeliger is. Zo heeft iedereen z’n onschuldige afwijkingen. Nog zo’n tic: ik zal zelden de namen van buitenlandse merken correct uitspreken, altijd op zijn Hollands. Kornètbief gaat me net iets te ver, maar het is bijvoorbeeld wel Sunlicht zeep in plaats van Sunlait (Sunlight) zeep; Bleu Band in plaats van Bloe Bend en Dr. Oetker in plaats van Dr. Eutker op zijn Duits. Er kwam eens een klant in onze winkel die om een pakje Paireet vroeg. Hij wilde een pakje Pirate sigaretten. Daar hebben we nog jaren om moeten lachen.
Tja, winkelen. Het is toch niet helemaal een onverdeeld genoegen voor ons, fysiek uitgedaagden. Winkelen kan worden ingedeeld in noodzakelijk en semi-recreatief. Je ziet dat mensen het noodzakelijke deel, zeg de supermarktinkopen, heel verschillend benaderen. Je hebt de alles-zoveel-mogelijk-in-één-keer aanpak. Pech als je daar achter komt te staan bij de kassa. Ik doe het vanwege mijn beperkte fysieke vermogens altijd in kleinere, voor mij hanteerbare porties. Twee of drie keer per week. Soms vraag ik me wel af waarom ik het mezelf niet veel gemakkelijker maak en de hele zaak eens per week of twee weken aan huis laat bezorgen door de blauwe of gele supermarkt. Misschien ga ik dat ook wel doen op den duur. Maar ik ben er nog niet aan toe. Ik vind het geen straf om door een supermarkt en een winkelcentrum rond te rijden. Mooi excuus ook om een harinkje te happen of een cappuccinootje te nuttigen. Waar ik overigens helemaal niets in zie is de nieuwe mode om zogenaamde maaltijdboxen te laten bezorgen. Hoe ver kun je gaan met je te laten leven in plaats van zelf te leven? Niks voor mij, het zou een bron van pure ergernis voor me zijn.
Wat ik wel met heel veel plezier doe is internetwinkelen voor de niet dagelijkse dingen. Dat heeft toch wel heel erg veel voordelen. Je kunt veel beter zoeken en vergelijken. Stel je hebt een nieuwe koelkast nodig met een bepaalde hoogte en breedte. Voordat je die hebt gevonden en een beetje kunt vergelijken in een reeks van witgoedwinkels ben je een paar dagen verder en weet je nog niet of je wel de beste keus hebt gemaakt. Via het internet is zoiets een fluitje van een cent en ze komen hem ook nog eens gratis bezorgen en installeren. Nee, voor zulke dingen is internetshoppen een zegen. Of stel dat je een linnen jasje wilt in een niet al te gangbare maat. Je sjouwt je helemaal lam om zoiets te vinden. Terwijl het met wat muisklikken zo is opgelost. En valt het tegen dan stuur je het gewoon terug.
Maar ik zal het wel erg missen, denk ik, als ik niet meer in staat ben om mijn wekelijks tripje naar de markt te maken. Mijn kaasboertje, mijn visboer, mijn lekkerbekje of harinkje, mijn Surinaamse broodjesstalletje. Nee, shoppen is een genoegen. Niet onverdeeld, maar toch.



De Opa-Cor-Kastanje

Heeft u al besloten wat het uiteindelijk gaat worden: begraven of cremeren? Ik opteer voor cremeren met eigenlijk maar één overweging: opgeruimd staat netjes.
Daar is natuurlijk wel iets tegen in te brengen: cremeren is milieutechnisch niet zo’n goede oplossing. Qua luchtvervuiling is begraven veel gunstiger. Maar ach, als ik op een mooie winteravond door mijn woonwijk rij en de geuren van alle open haarden opsnuif moet ik constateren dat de bijdrage aan de milieuproblematiek door het opstoken van mijn restanten relatief toch wel mee zal vallen.


Maar is er niet een manier van afscheid nemen van onze stoffelijke resten die de nadelen van begraven (ruimtegebruik) en cremeren (luchtvervuiling) niet heeft? Ik ging hierover nadenken na het zien van de laatste aflevering van de schitterende tv-serie van Ruben Terlou “Langs de oevers van de Yangtze”. (Kijk op “uitzending gemist”). In de laatste aflevering werd de grensstreek met Tibet bezocht. In Tibet en ook in de Chinese grensstreken worden nog steeds traditionele begrafenisrituelen gepraktiseerd: luchtbegrafenissen en waterbegrafenissen. Een lichaam wordt daarbij na wat afscheidsrituelen als voedsel gegeven aan gieren of vissen. Interessant, maar lastig te realiseren in een land als Nederland, lijkt me. Gieren uitzetten in de Hoge Veluwe of piranha’s  in de IJssel? Gebruiken als voedsel in dierentuinen? Lijken me allemaal niet zulke goede ideeën.
De schrijver Maarten ’t Hart had ook een voorstel voor opruimen van zijn overblijfselen: hij wil na zijn einde graag op zijn eigen composthoop. Sympathieke gedachte, maar toch ook buitengewoon onpraktisch als je er even verder over nadenkt. En afgezien nog van die praktische bezwaren lijkt het me ook moeilijk om bij zo’n compostbegrafenis passende, respectvolle rituelen te verzinnen. “Aanstaande donderdag hopen we Oom Karel op zijn composthoop bij te zetten. Geen bloemen s.v.p. maar groenafval is welkom”. Nee dat wordt niks.


Wat dan wel? Ik had hierover een lumineuze ingeving. Een methode die de nadelen van zowel begraven en cremeren en de praktische bezwaren van water-, lucht- en compostbegrafenissen ondervangt: vriesdrogen!
Dat is nog eens een oplossing: diepvriezen, drogen en een poosje trillen en voila, je bent tot poeder gereduceerd. Dat poeder kan daarna, met een mooi ritueel, in een biologisch afbreekbaar doosje worden begraven. Maar zoals het meestal gaat met de schitterende ideeën die ik heb: ik kom er al snel achter dat ik niet de eerste ben. Er is zelfs al een Zweeds bedrijf (Promessa) dat deze nieuwe manier van begraven propageert en er is ook al een naam verzonnen voor dit type vriesdrogen: cryomeren. Helaas is het nog niet mogelijk in Nederland: het zit nog niet in het pakket van Yarden, DELA, c.s.


Nog even over het ritueel: het lijkt me prachtig om een cryobegrafenis te combineren met een boomplanting. De boom kan dan op deze manier de stoffelijke restanten weer opnemen en aan de natuur toevoegen. En later door nabestaanden af en toe worden bezocht: de “Oma Janneke Eik” of de “Tante Sophie Beuk” of de “Opa Cor Kastanje”. Kunnen alle kleinkinderen en achterkleinkinderen later nog regelmatig een deel van hun voorouders verzamelen via een eikel, beukennootje of kastanje. Mooie symboliek.
Maar ook dat is al weer zo’n vondst die al lang en breed door anderen is bedacht en vormgegeven: op het internet vindt u vele adressen die faciliteren om zo’n herinneringsboom te planten met de as van een dierbare als voedingsstof. Bijvoorbeeld deze.
Een bijkomend voordeel is dan ook nog dat we de kille bijeenkomsten in een crematoriumzaaltje kunnen vervangen door boomplantceremonies met een veel positievere sfeer.
Maar dat ik er nu al naar uitkijk is ietsjes overdreven.




To fly or not to fly




“Pa, waarom ga je nooit meer vliegen? Met wat moeite zou je dat toch nog wel kunnen?” vroeg mijn jongste zoon me laatst. Hij had gelijk, ik ken mensen die nog beduidend minder mobiel zijn, maar die toch nog vaak het ongemak van een vliegreis trotseren. Ik antwoordde maar iets in de trant van dat het ongemak en de ellende van een vliegreis wat mij betreft niet opwegen tegen het eventuele genot en plezier dat me dat zou opleveren. Het vliegen met een rolstoel en/of ventilator is geen sinecure. Afgezien nog van het feit dat ik dan op de plaats van bestemming mijn auto zou moeten missen waarmee ik mijn eigen rolstoel kan vervoeren. Ik hou het dus maar op vakanties met de auto en mijd het vliegtuig.
Dat soort afwegingen maak je natuurlijk voortdurend in je leven. Of je investeringen in de vorm van tijd, moeite, geld wel voldoende uitzicht bieden op voldoende resultaat in de vorm van gemak, plezier, geluk. Zonder enige garantie natuurlijk. Moeilijke afwegingen altijd, een miskoop of foute beslissing ligt altijd op de loer. Iets waarvan je je veel had voorgesteld kan leiden tot pure ellende. Een totaal vervuild vakantiehuis. Een auto die een compleet fiasco blijkt te zijn. Een cursus die het geld absoluut niet waard was. U kunt het rijtje aanvullen met uw eigen ellende.
Het omgekeerde kan ook. Soms laat je je overhalen om iets te ondernemen waarin je eigenlijk geen zin of heel weinig vertrouwen hebt. En dan blijkt het achteraf geweldig uit te pakken. Je bent dan blij dat je je tegenzin aan de kant hebt gezet. Wat een waanzinnig goed concert, dat had je nooit willen missen, ondanks het feit dat je er vooraf eigenlijk niets in zag. Wat een leuke mensen ontmoette je op die receptie waar je helemaal geen zin in had. Wat een eyeopener op die spierziektendag waar je niets nieuws verwachtte te horen.

Je moet constant dit soort beslissingen nemen, je kunt niet anders. Van de kleinste (de prullaria die je bij de Blokker, Marskramer of Action aanschaft) tot de meest ingrijpende (studiekeuze, huwelijk, werk, woning). Niets doen is geen optie. Zo weinig mogelijk doen wel. Aantrekkelijk ook voor een van nature lui persoon. Kan het ook niet tegenvallen. Maar dat is geen al te beste strategie. Veel beter is om toch maar alle tijd en energie waarover je beschikt te besteden. Het risico op teleurstellingen neem je dan maar op de koop toe. Maakt niet uit, die worden ruimschoots gecompenseerd door de
onverwachte meevallers. 

En vreemd genoeg ook blijkt dat je vaak op de negatieve ervaringen met veel plezier terugkijkt. Je had ze, achteraf gezien, niet willen missen. De meest rampzalige vakanties blijken later de leukste herinneringen op te leveren. Stel je voor, een leven zonder tegenslagen, wat een uiterst saai leven zou dat zijn.
Misschien moest ik toch maar eens overwegen om weer een keertje te gaan vliegen, ondanks het feit dat ik mijn tijd en energie eigenlijk liever op een andere manier besteed. To fly or not to fly, that’s the question.




Plaatsvervangende irritatie

U kent ongetwijfeld het begrip plaatsvervangende schaamte. Je schaamt je dan voor anderen. Je bent zelf niet de oorzaak of verantwoordelijk voor het gênante gedrag van iemand, maar toch stijgt het bloed naar je wangen. Een stel luidruchtige Nederlanders op een terrasje in het buitenland. Een collega die een leeg colablikje uit zijn auto kiepert. Een oom die op een bruiloft een schuine mop vertelt in vrouwelijk gezelschap. Dat soort dingen.
Een lichtere vorm deze emotie zou je kunnen aanduiden als plaatsvervangende irritatie. Er gebeurt iets en je weet dat je geen aanleiding hebt, dat je eigenlijk niet het recht hebt om je er aan te ergeren. Maar tegelijk realiseer je je dat er anderen zijn die zich wel zullen ergeren, die volkomen terecht irritatie zullen ervaren.

Het is opvallend hoe vaak onze blogs op Iemand Zoals Ik gaan over vakantie, over recreatie. Kijk maar eens in het archief. Kamperen, wintersport, stedentripjes, sporten, cruises, rolstoeltoegankelijke accommodaties, vliegen, safari’s, etc. etc. Een dankbaar onderwerp dus kennelijk: hoe kun je, als fysiek beperkt persoon, toch nog zinvol je vrije tijd besteden. Elkaar stimuleren door te laten zien dat er veel mogelijk is. Tips en adviezen. Allemaal prima, prima. Ik doe er zelf ook aan mee, bijvoorbeeld met mijn blogje over Musea in binnen- en buitenland.

En toch, en toch. Telkens als ik zo’n stukje lees over de genoegens van of de problemen met zo’n recreatief avontuur denk ik aan al die lotgenoten voor wie een simpele vakantie geen optie is, eenvoudig omdat ze zich die niet kunnen veroorloven. Een chronische ziekte of handicap is er de oorzaak van dat veel van onze potentiële lezers in armoede leven. Meer dan gemiddeld. Een kwart tot een derde van mensen met een handicap kan zich helemaal geen jaarlijkse korte vakantie veroorloven. Ik denk dat die mensen volslagen het recht hebben om zich te ergeren aan onze verhalen over leuke vakantietripjes. En ik ondervind dan plaatsvervangende irritatie. Waarschijnlijk ook zijn ze al lang afgehaakt en lezen ze onze verhaaltjes niet meer. Maar laten we niet vergeten dat ze er wel zijn. Eén van de drie of vier lotgenoten leeft in armoedige omstandigheden.

Ik heb me vaak afgevraagd op welke manier we binnen onze Vereniging Spierziekten iets aan dit probleem zouden kunnen doen. Anders dan met de activiteiten die nu al plaatsvinden.  En eerlijk, ik kom er niet uit. Alles wat ik kan bedenken heeft grote gevoelsmatige of praktische bezwaren. Ik zat te denken aan een soort buddysysteem waarbij iets minder en iets beter bedeelde leden af en toe samen iets ondernemen op kosten van meest draagkrachtige. Lijkt me niet zo’n goed plan als je er wat verder over nadenkt. Alleen al omdat ook de meest welvarende leden meestal genoeg hebben aan hun eigen sores. En ik ben überhaupt een beetje allergisch voor Rotary-achtige liefdadigheid .
Ik weet het dus niet. Misschien heeft u een idee (behalve dat je bij de komende verkiezingen wel of niet op een bepaalde partij moet stemmen). Laat het me weten, dan kom ik er op terug.




Leef tijd


Tijd is een merkwaardig fenomeen. Aan de ene kant hard en concreet: er valt helemaal niets aan te verwrikken of te plooien, hij dendert maar onstuitbaar voort en is alom aanwezig. Maar ook vluchtig als niets anders: onzichtbaar, ongrijpbaar, onstoffelijk, niet plaatsgebonden.

We kunnen, als kortzichtige wezens, de tijd niet anders beleven als in uren, dagen, jaren hooguit. Maar net zoals we er geen benul van hebben dat er in het heelal meer sterren zijn dan zandkorrels op aarde, hebben we ook totaal geen besef van tijd op een kosmologische schaal. Miljarden jaren, het zegt ons helemaal niets. Een mensenleeftijd verhoudt zich tot de leeftijd van onze planeet als anderhalve milliseconde tot een etmaal. Anderhalve milliseconde, dat is de tijd die een snel rijdende auto nodig heeft om een halve meter af te leggen. Een mensenleven is een flits in de eeuwigheid. En de hele mensheid bestaat nog maar 2 à 3 seconden als je het op deze manier bekijkt.


Toch vinden we, gelukkig maar, dat je lang leeft als je een jaar of 80, 90 wordt. Ik heb, statistisch gezien, nog ruim tien jaar te gaan. Een beetje meer misschien, maar mogelijk ook wat minder. Maar in elk geval een schijntje, helaas, als ik achterom kijk en zie hoe snel de laatste tien jaren zijn omgevlogen. Want dat is wel de ellende van ouder worden, de tijd gaat veel sneller als toen je jong was. De jaren tussen je tiende en twintigste duren minstens twee à drie keer zo lang als de periode tussen je vijftigste en zestigste. 

Kun je eigenlijk de tijd versnellen of vertragen? Je kunt het proberen. Als je wilt vertragen kun je proberen om je te vervelen. Niks doen, dan gaat de tijd heel traag. Maar vreemd genoeg zul je je achteraf juist weinig herinneren van die periode. Er gebeurde immers niets. Geen goede strategie dus. Het omgekeerde is beter: veel doen, verschillende activiteiten. De tijd gaat dan heel snel, maar terugkijkend is het dan voor je gevoel juist een lange periode.
Ik denk ook dat verslavingen te maken hebben met pogingen om de tijd te versnellen. Dronken of stoned kun je versneld de toekomst in duiken. Achteraf blijken die periodes dan vrijwel verdwenen. Ook geen succesvolle tactiek dus. Vooral ook omdat dit soort genotmiddelen je leven zullen bekorten. Snel leven is kort leven.

We kunnen ook nog wel iets leren van andere culturen over het goed omgaan met de tijd. Toen ik , wonend in tropische streken, mijn ongenoegen liet blijken als iemand weer eens veel te laat op een afspraak kwam opdagen, werd me tegengeworpen: “Ach, jullie hebben klokken, wij hebben de tijd”. Zo is het maar net, waarom zou je je leven door een klok laten dicteren? Ik moet nog wel leren om zo’n levenshouding zonder irritatie te accepteren. Er zijn mensen met wie ik, door schade en schande wijs geworden, echt nooit een afspraak maak waarbij de tijd, pardon de klok, een issue is.
Veel gemakkelijker is het de instelling over te nemen die je in veel Zuid- en Oost-Europese landen aantreft: “Waarom iets vandaag doen als je het ook kunt uitstellen tot morgen?”. Dat ligt me wel. Met als bijkomend voordeel dat veel problemen vanzelf overwaaien als je ze negeert. 


Maar dit is geen pleidooi om tijd te vermorsen. Soms kan elke seconde cruciaal zijn. Je leven bepalen. Een andere wending geven. Maar ook in het leven van alledag kunnen fracties van seconden een groot verschil maken. Een mooi voorbeeld vind je in de muziek. Muziek steunt op twee pijlers: toonhoogte, klank en tijd, tempo. Maar het grote verschil tussen middelmatige en superieure muziek is de manier waarop daarmee wordt omgegaan. Tempo en maatsoort alleen zijn niet genoeg, het is de manier waarop de uitvoerende muzikant er mee omgaat: de timing, het “spelen” met het tempo. Dat bepaalt de kwaliteit. In de jazz swingt een muzikant of hij swingt niet. Kwestie van microseconden. Maar in andere soorten muziek, klassiek of pop, geldt zo’n kwaliteitscriterium precies zo.

Muziek is ook in staat de tijd bijna te laten stilstaan. Je in een soort trance te brengen. Een mooi voorbeeld is een stuk van Simeon ten Holt: Canto Ostinato. Het duurt een uur of twee, drie, maar na afloop heb je daar totaal geen idee meer van, zo ben je meegevoerd in een soort rivier van tijd met allerlei mooie uitzichten links en rechts. Luister en kijk er eens naar op een rustige avond. Bijv. hier of hier of via vele uitvoeringen op YouTube. Heel erg de moeite waard.

De tijd, op micro- of macroniveau, is zonder twijfel één van de belangrijkste aspecten van ons leven. Maar helaas valt er door ons niet zoveel aan te verwrikken of te plooien. Behalve door een musicus met een fabelachtige timing te worden uiteraard. De magie van kunst.
Misschien is het ook maar het beste om, zoals bij zoveel dingen waaraan je niets kunt veranderen, je niet zo druk te maken over zaken als tijd, leeftijd, ouder worden. Alles maar te nemen zoals het komt. Heb je wel een bepaalde instelling voor nodig. Een state of mind. Succes er mee.


Leef de tijd. Beleef de tijd. Leef tijdloos.




 
 


 
 
 
 

 

Geen opmerkingen:

Een reactie posten